Spoorboekje tegen overlast

by Hugo Trentelman | 11 November 2018

spoorwegovergang
share article on facebook email article print article

Telefoon in de rechterhand, blikje energy in de ander en de bluetooth speaker op standje burenruzie. De jeugd van tegenwoordig. Ze lijken te leven in een eigen bubbel. Totaal afgezonderd van de fysieke wereld om hen heen. Uit iedere bubbel 'streamt' verschillende muziek. Voor de buitenstaander een kakofonie van onverstaanbare geluiden.

Afgelopen week las ik dat mensen zich in de trein steeds vaker storen aan medepassagiers. Daar is onderzoek naar gedaan. Vroeger waren de vertragingen een bron van ergernis. Tegenwoordig de medepassagier. Reden? Muziek luisteren en luidruchtig bellen. Eentje in de categorie voorspelbare onderzoeksresultaten. Waarschijnlijk reizen deze onderzoekers zelf al tijden niet meer met het openbaar vervoer. Het advies is opzienbarender. Huisregels moeten zichtbaarder en waar nodig aangescherpt. Daarnaast moeten bestaande regels beter worden gehandhaafd.

Op mijn werk woont Jaap. Jaap is autistisch. Regeltjes geven hem houvast. Het biedt structuur in een voor hem ongrijpbare buitenwereld. Jaap staat iedere ochtend om halfacht op, eet één boterham met kaas en één met hagelslag. Daarna poetst hij zijn tanden (exact tien seconde per tand), kleedt zich aan en gaat om negen uur naar zijn werk. In de avond drinkt Jaap één kop koffie met een biscuitje. Nooit meer dan één. Om precies tien uur gaat hij naar bed. Heel voorspelbaar en veilig. Vorige week was de kaas op. Jaap in paniek. Zijn hele dag ontregeld. De keerzijde van leven volgens vaste regeltjes.

Laatst zapte ik langs het programma 'Voor de rechter' op RTL. Er stond een jongen terecht. Sympathieke jongen zo leek het. Mijn interesse was gewekt. Waarvoor stond hij terecht? Wat bleek. Voor het te vroeg aan de weg zetten van zijn vuilcontainer. Die week kwam de ophaaldienst niet op dinsdag, zoals gebruikelijk, maar op donderdag. Hij had dit even gemist en zijn container op dinsdag buiten gezet. Gevolg? Een boete van meer dan 100 euro. Saillant detail: diezelfde dag hadden nog vijf buurtbewoners een boete gekregen van de prullenbakkenpolitie. Eerst moest ik heel hard lachen. Dit moest een grap zijn. Die rechter stuurt die jongen vast naar huis. Toch? Bloemetje toe voor de overlast. Niets bleek minder waar. Tot mijn verbazing werd de jongen veroordeeld. Weliswaar voorwaardelijk, maar toch. Ik voelde een mix van emoties opkomen. Machteloosheid, woede en angst. Het toppunt van betutteling was in mijn ogen bereikt.

Een samenleving staat of valt met de juiste balans in regels en vrijheden. Te weinig regels en de zwakken lijden onder de wil van de sterkere. Te veel regels leidt tot een autoritaire of 'nanny'-staat. Waar de juiste balans ligt verschilt per land, cultuur, bevolkingssamenstelling, tijdsgeest en vele andere factoren. De grens is een gevoelsmatige. Per persoon verschillend. Dat maakt de scheidslijn fluïde. Iedere generatie heeft een net iets andere balans dan de vorige. Onder 'vadertje Drees' was er in de jaren '50 veel behoefte aan regelgeving en gezag. Dat maakte de jaren sober, truttig en een tikkeltje saai. Dit draait volledig in de jaren '60. Een zucht naar vrijheid en autonomie geeft deze periode kleur.

Kinderen hebben van nature behoefte aan regels. Duidelijke grenzen waarbinnen ze kunnen ontwikkelen. Een ontwikkeling die loopt van afhankelijkheid naar autonomie. Te veel regels beperkt de ontwikkeling van kinderen. Ze worden star en blijven afhankelijk. Voor Jaap geldt hetzelfde. Wat als zijn moeder vroeger de kaas bewust af en toe had achtergehouden? Hoe zou Jaap dan vorige week hebben gereageerd? Zou de paniek weer hebben toegeslagen? Of zou Jaap zijn broodje besmeren met jam en verder gaan met de dag. Voor jonge kinderen bepaal je als ouder wat ze op brood krijgen. Langzaam maar zeker geef je kinderen meer keuzevrijheid. Je zet kaders uit waarbinnen ze zelf kunnen kiezen.

Zo ook voor de jongeren in hun bubbel. Meer regels ondermijnt het vermogen om zelf na te denken. Natuurlijk veroorzaken ze overlast. Dat deed u waarschijnlijk vroeger ook wel eens. Er was ook altijd wel iemand die je daar vervolgens op wees. Even uit die bubbel getrokken worden. Dat lijkt mij een betere aanpak. Voor Jaap is het te laat. Voor de jeugd van nu nog niet. Meer zichtbare regels remt hun ontwikkeling alleen maar verder. Het is een stap terug. Terug naar de kleuterklas. Wat is de volgende stap? Een beloningskaart op het station? Heb je vandaag geen mensen beledigd, geen blikjes op de grond gegooid of jouw muzieksmaak opgedrongen. Top! Plak maar een stickertje. Drie stickertjes en je mag bij het raampje zitten.

Ontvang nieuwe columns en essays in uw mailbox. Makkelijk op te zeggen!

CustomisedHeading

Hugo2

About the Author: Hugo Trentelman -

Reacties (1)

Plaats reactie

  • Henk Jansen

    15/11/2018 08:25 (7 maanden geleden)

    Prachtige column, herkenbaar, van verschillende kanten belicht, korte zinnen. Super.
    Mooi hè? schrijven.

    • Hugo

      16/11/2018 13:42 (7 maanden geleden)

      Dank je Henk! Inderdaad heel erg leuk om te doen.

RSS feed voor reacties op deze pagina | RSS feed voor alle reacties